1. Tại sao thêm chữ “A” vào STEM?
Ban đầu, giáo dục STEM chỉ bao gồm: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Tuy nhiên, nghệ thuật (Art) được thêm vào để tạo nên STEAM, bởi vì sáng tạo và cảm thụ nghệ thuật là yếu tố then chốt giúp học sinh không chỉ giỏi kỹ thuật mà còn biết thiết kế, giao tiếp, thể hiện cảm xúc và tạo ra sản phẩm mang tính nhân văn.
2. Nghệ thuật góp phần gì trong STEAM?
- 🎨 Tư duy thiết kế (design thinking): Nghệ thuật giúp học sinh học cách thiết kế sản phẩm đẹp, dễ sử dụng và phù hợp với con người.
- 🧠 Kích thích sáng tạo: Âm nhạc, mỹ thuật, kịch nghệ… giúp não bộ hoạt động linh hoạt, tăng khả năng liên tưởng và ý tưởng mới.
- 🗣️ Giao tiếp và thể hiện: Nghệ thuật dạy học sinh cách trình bày ý tưởng một cách sinh động – qua hình ảnh, màu sắc, hình khối, chuyển động…
- 🌱 Kết nối cảm xúc – xã hội: Nghệ thuật khơi gợi lòng trắc ẩn, hiểu người khác, và tạo động lực học sâu sắc hơn.
3. STEAM không phải là “kỹ thuật thêm nghệ thuật”, mà là tích hợp thực sự
Ví dụ:
- Dự án chế tạo nhạc cụ từ vật liệu tái chế: Kết hợp khoa học âm thanh, kỹ thuật chế tạo và mỹ thuật.
- Dự án xây dựng thành phố thông minh: Học sinh thiết kế kiến trúc, cảnh quan, màu sắc, ánh sáng – thể hiện qua mô hình 3D hoặc tranh vẽ.
- Dự án viết truyện tương tác bằng Scratch: Học sinh không chỉ lập trình, mà còn viết nội dung truyện, tạo nhân vật, chọn màu sắc, dựng hoạt cảnh…
4. Vai trò quan trọng trong việc phát triển con người toàn diện
- Không phải ai cũng trở thành kỹ sư, nhưng mọi học sinh đều cần khả năng tư duy sáng tạo và cảm thụ cái đẹp.
- Trong thời đại AI, máy móc có thể tính toán và tự động hóa, nhưng con người vẫn giữ vai trò trung tâm nhờ vào cảm xúc, thẩm mỹ và khả năng kết nối – đó là vai trò của nghệ thuật.
- Nghệ thuật còn giúp học sinh vượt qua căng thẳng, xây dựng sự tự tin và cá tính riêng.
5. Kết luận
STEAM không hoàn chỉnh nếu thiếu “A” – Art. Nghệ thuật không chỉ là phần “trang trí” mà là phần lõi tạo nên những con người sáng tạo, nhân văn và toàn diện. Trong một thế giới đang phát triển mạnh mẽ về công nghệ, thì những ý tưởng có tính thẩm mỹ, cảm xúc và nhân văn mới là điều tạo nên sự khác biệt.