Khi xã hội bước vào kỷ nguyên số với tốc độ phát triển nhanh chóng về công nghệ và trí tuệ nhân tạo, giáo dục không thể đứng ngoài cuộc cách mạng. Một trong những giải pháp được đánh giá cao để bắt nhịp với sự thay đổi này là giáo dục STEAM – mô hình tích hợp năm lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học. Đây không chỉ là một chương trình học, mà là một triết lý giáo dục hướng đến việc nuôi dưỡng khả năng sáng tạo, tư duy logic và tinh thần chủ động của người học.
Điểm nổi bật của STEAM là tính ứng dụng cao và khả năng kết nối giữa các môn học. Thay vì học kiến thức một cách rời rạc, học sinh được tham gia vào các dự án gắn với đời sống thực tiễn, nơi các em phải quan sát, đặt câu hỏi, thử nghiệm và sáng tạo để giải quyết vấn đề. Quá trình học vì thế trở nên sinh động, hấp dẫn và mang tính khám phá cao – điều mà phương pháp truyền thống khó có thể tạo ra.
Không chỉ phát triển kỹ năng học thuật, STEAM còn giúp học sinh hình thành những phẩm chất quan trọng như khả năng hợp tác, sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm. Trong môi trường học tập mở, các em có cơ hội chia sẻ ý tưởng, học hỏi lẫn nhau và thể hiện bản thân một cách tự nhiên. Yếu tố nghệ thuật được lồng ghép vào chương trình giúp làm mềm hóa tư duy, từ đó mở rộng tầm nhìn và tăng khả năng tiếp cận vấn đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
Ví dụ, khi học sinh thực hiện một dự án “Thiết kế sản phẩm thân thiện với môi trường”, các em phải nghiên cứu chất liệu tái chế (khoa học), ứng dụng công cụ số để thiết kế bản vẽ (công nghệ), tính toán chi phí và vật liệu (toán học), sáng tạo hình thức thể hiện (nghệ thuật), và mô hình hóa quy trình sản xuất (kỹ thuật). Đây chính là quá trình “học thông qua làm” – một phương pháp mạnh mẽ để ghi nhớ và phát triển kỹ năng thực tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giáo dục STEAM đóng vai trò chiến lược. Nó giúp học sinh không chỉ giỏi về kiến thức chuyên môn mà còn có tư duy phản biện, sáng tạo, dám đổi mới và sẵn sàng thích nghi. Đây chính là nền tảng để hình thành một thế hệ công dân số, có khả năng làm chủ công nghệ và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của xã hội.